مروری دادهمحور روی رشد بازار، الکتریکیشدن، لجستیک و فرصتهای تجاری منطقهای
1. چشمانداز کلی بازار و بازگشت تقاضا (بازیابی پس از کرونا)
خاورمیانه (بهویژه بازارهای GCC) پس از افت شدید در ۲۰۲۰ بهخاطر پاندمی، از ۲۰۲۱ به بعد روندی قدرتمندِ بازیابی را تجربه کرد. بهعنوان نمونه، بازار خودرو عربستان سعودی که در سال ۲۰۲۰ حدود 387,709 دستگاه فروخت، در ۲۰۲1 و ۲۰۲۲ روند صعودی داشت و به ~826,580 دستگاه در ۲۰۲۴ رسید — افزایشی چشمگیر که نشاندهنده بهبود تقاضا و بازسازی شبکه توزیع است.
چرا مهم است: این بازیابی نشان میدهد که سرمایهگذاری در بازاریابی، حضور نمایشگاهی و ایجاد کانالهای فروش در منطقه از سال ۲۰۲1 به بعد بازده بالاتری دارد.
2.ایران: تولید و نوسانات بازار داخلی
ایران بهعنوان یکی از بزرگترین بازارهای منطقه، تولید و فروش قابلتوجهی دارد. بر اساس آمار رسمی/مرکزی سال ۲۰۲۴، تولید خودرو در ایران حدود 1,077,839 دستگاه گزارش شده است.ّ
3. رشد تقاضا برای خودروهای الکتریکی (EV) و زیرساخت شارژ
مناطق پیشرو در خاورمیانه — بهویژه ایران، امارات و عربستان سعودی — در سالهای اخیر برنامههای ملی و سرمایهگذاری در زیرساخت شارژ و مشوقهای بازار EV را تشدید کردهاند. گزارشهای منطقهای و سندهای تحقیقاتی نشان میدهند که نرخ پذیرش EV در MENA در حال شتاب گرفتن است و بازارهایی مانند ایران، امارات و عربستان جلوتر حرکت میکنند؛ همچنین اسناد منطقهای نشاندهنده گسترش شبکههای شارژ و طرحهای دولتی برای تسهیل ورود EVها در سالهای ۲۰۲۱–۲۰۲۴ بودهاند.
4. تغییر در الگوی عرضه — صادرات خودرو چین و تأثیر بر بازارهای منطقه
در سالهای اخیر، خودروسازان چینی ظرفیت تولید بالایی ایجاد کردهاند و بخش قابلتوجهی از تولید بنزینی و بعضاً EV به بازارهای نوظهور از جمله خاورمیانه صادر میشود. گزارشهای خبری و تحلیلی جدید نشان میدهند که صادرات خودرو از چین به بازارهای خاورمیانه افزایش یافته و شرکتها برنامههای ویژهای برای بازار منطقه در ۲۰۲۴–۲۰۲۵ دارند. این امر بر رقابت قیمتی، ترکیب محصول (گزینههای اقتصادیتر) و الگوی واردات در منطقه مؤثر است.
5. رشد بخش خدمات دیجیتال، DMS و لجستیک نمایشگاهی در منطقه
بازار ابزارهای نرمافزاری مربوط به فروش و مدیریت نمایندگی (DMS)، مدیریت زنجیره تأمین و ابزارهای تحلیلی در منطقه رشد کردهاند: گزارشهای بازار رشد سالانه قابلتوجهی (CAGR حدود 8–9% برای برخی زیرسوقها) در سالهای اخیر نشان میدهند که دیجیتالیزهسازی نمایندگان، مدیریت ارتباط با مشتری و لجستیک هوشمند در خاورمیانه به یک نیاز تبدیل شده است. ّ
نمایشگاههایی مانند IAPEX میتوانند نقطه اتصال بین تأمینکنندگان فناوریهای DMS/ERP و شبکه فروش سنتی در منطقه باشند.
6. بازار قطعات و Aftermarket — فرصت بزرگِ بازسازی ناوگان و واردات
افزایش حجم فروش خودرو در برخی بازارهای GCC و نیاز به نگهداری، سرویس و قطعات پس از فروش منجر به رونق بخش Aftermarket شده است؛ علاوه بر این بازار خودروهای کارکرده و واردات قطعات چینی، فرصتهایی برای تامینکنندگان قطعات مقرونبهصرفه و خدمات پس از فروش ایجاد کرده است. گزارشهای بازار «Used Car» و Aftermarket در منطقه رشد چشمگیری در سالهای ۲۰۲0–2024 ثبت کردهاند.
7. حرکت به سمت تولید محلی و پروژههای مونتاژ منطقهای
برخی خودروسازان و تولیدکنندگان قطعات (از جمله شرکتهای چینی و شرکای بینالمللی) در ۲۰۲3–۲۰۲5 برنامههای مونتاژ و سرمایهگذاری منطقهای/محلی را اعلام کردهاند تا هزینههای لجستیکی و تعرفهها را کاهش دهند. نمونهای از برنامههای گسترش تولید یا مونتاژ برای کامیونها در منطقه گزارش شده است. این روند میتواند تأثیر مثبتی بر تقویت زنجیره تأمین منطقهای داشته باشد.